Opvolging binnen de familie; waardevol voor familie en bedrijf

26-06-2015

Indien u als ondernemer ervan droomt om uw onderneming over te dragen aan uw zoon(s) en/of dochter(s), is het voor familie en onderneming waardevol een goed uitgestippeld overnametraject te doorlopen.

De verkoop van een familiebedrijf aan familie is een van de meest voorkomende en vanzelfsprekende opvolgingsscenario’s. In het verleden werd vaak vanzelfsprekend gekozen voor bedrijfopvolging binnen de familie. Tegenwoordig wordt dit meer en meer gezien als een strategisch alternatief. Zowel de toegenomen keuzevrijheid van de kinderen als een veranderde houding van de ondernemer leidt ertoe dat de keuze voor bedrijfsopvolging binnen de familie meer dan vroeger rationeel wordt benaderd. Echter, indien de keuze gemaakt is voor bedrijfsoverdracht binnen de familie, ligt het gevaar op de loer teveel te handelen op basis van emotie en vertrouwen. Het is in ieders belang binnen de familie niet in deze valkuil te trappen en het gehele overnametraject zorgvuldig te doorlopen. Dit om de stemming binnen de familie ook na overdracht eensgezind te houden. Het kan voor een senior (de DGA) een droom lijken om het bedrijf over te dragen aan junior. Wanneer dit proces echter niet zorgvuldig verloopt kan het achteraf voor zowel onderneming als familie leiden tot een catastrofe.

Neem de tijd om het overnametraject goed uit te stippelen!

Wanneer bedrijfsoverdracht binnen de familie aan de orde is, zien we in de praktijk dat dit vaak een emotioneel traject is. Senior en junior hebben ieder hun belangen en wensen. Deze wensen kunnen elkaar zowel zakelijk als privé kruisen. Het is derhalve van groot belang dat het traject voor bedrijfsopvolging binnen de familie tijdig wordt ingezet. Ten eerste om de verwachtingen naar elkaar te managen. Ten tweede om kennis en kunde over te dragen. Verkoper en koper zullen elkaar na overdracht immers nog vaak treffen en de onderneming zal dan ook regelmatig onderwerp van gesprek zijn. Dit is helemaal niet verkeerd, maar wanneer kennis en kunde niet tijdig zijn overgedragen of de verwachtingen van senior en junior te ver uiteen lopen, kan dit leiden tot ergernissen. Tijdig toewerken naar overdracht zal deze ergernis beperken.

Hoe kom je tot gemeenschappelijk gunstige overnamevoorwaarden?

Het uitvoeren van een waardebepaling is van groot belang bij iedere overname en zeker ook bij een verkoop binnen de familie.

Ten eerste voor de onderhandelingen over de overnamevoorwaarden. Een waardebepaling door een derde voorkomt “scheve” gezichten binnen de familie. De waarde hoeft niet de prijs te zijn, maar een waardebepaling vormt wel een goed uitgangspunt voor de onderhandelingen om te komen tot gemeenschappelijk gunstige overnamevoorwaarden. Daarnaast kan deze waardepaling als bewijs voor de belastingdienst vormen, om te toetsen of partijen elkaar niet onterecht bevoordelen met als doel om belastingheffingen te vermijden.  

Ten tweede om de verwachtingen van senior en junior van de onderneming in de toekomst in kaart te brengen. De economische waarde van een onderneming is gebaseerd op de toekomstige vrije geldstromen, waarbij de prognoses de grondslag vormen. Bij het maken van deze prognoses dienen senior en junior bewust stil te staan bij de toekomstverwachting van de van de onderneming en de richting die zij met de onderneming in willen slaan. Het geeft verhelderende inzichten in de verdiencapaciteit en de voornaamste waardebepalende elementen van de onderneming.

De financiering

Bij overdracht binnen de familie zien wij bijvoorbeeld regelmatig dat senior er voor kiest om een deel van de koopsom in de vorm van een lening te financieren aan junior om op deze manier de betaalbaarheid van de overdracht te vergroten. Ook komt het voor dat (een deel van) de onderneming gefaseerd wordt overgedragen waarbij de koopsom wordt gefinancierd uit toekomstige winsten. Tijdig fiscaal juridisch advies is in deze fase van groot belang, want senior en junior zullen dus vaak ook een (zware) financiële relatie aan.

De contractonderhandelingen

Zoals bij iedere overname dient bij overname binnen de familie het nodige vastgelegd te worden in verschillende overeenkomsten. Ook hier is de valkuil te veel op basis van emotie en vertrouwen te handelen. Gezien de belangen die op het spel staan dient echter zoveel mogelijk op rationele basis vastgelegd te worden. Om teleurstellingen achteraf te voorkomen  is advies door een deskundige hier ook van groot belang.

 

 

Terug

 

Specialist betrokken bij dit artikel: