Management Buy-Out (MBO)

Op het moment dat u als werknemer de onderneming waar u werkzaam bent geheel of gedeeltelijk wilt overnemen, spreken we van een management buy-out (mbo). Steeds vaker komt een management buy-out voor waarbij een onderneming niet door een externe partij wordt overgenomen, maar aan het zittende management. In deze trajecten begeleiden wij het management bij de management buy-out. De verschillende stappen van een overname onderneming en mbo staan hieronder nader toegelicht.


Voorbereidingsfase Management Buy-out

Oriënterende gesprekken
Wanneer u de aankoop van de onderneming waarbij uw werkzaam bent overweegt of deze beslissing reeds heeft genomen, voeren wij doorgaans een of meerdere oriënterende gesprekken waarin we bespreken wat u met de transactie wilt bereiken. Is een overname voor u het beste alternatief?

Daarnaast is het verstandig om een of meerdere gesprekken te voeren met de huidige aandeelhouder(s). Het doel van deze gesprekken is om duidelijkheid te krijgen over wat beide partijen van een overname verwachten en hoe beide partijen het overname proces zien. Onze ervaring leert dat hier vaak grote verschillen van inzicht kunnen bestaan zonder dat men dit van elkaar weet. Door deze zaken reeds in een vroeg stadium bespreekbaar te maken, worden onduidelijkheden en teleurstellingen later in het proces zoveel mogelijk voorkomen. 

Koopfase Management Buy-out


Verzamelen informatie en waardering
Als de voorbereidingsfase met succes is doorlopen, is het  zaak om heldere en zakelijke afspraken met elkaar te maken. Ondanks dat het management de onderneming vaak als geen ander kent, zal bij een Management Buy-out de koper een meer of minder uitgebreide analyse van de onderneming moeten uitvoeren. Vanzelfsprekend vormt de waarde van de over te nemen onderneming hierbij een van de belangrijkste richtpunten.

De berekening van de waarde gebeurt veelal aan de hand van de Discounted Cash Flow (“DCF”)-methode. Deze methode waardeert een onderneming op basis van toekomstige vrije geldstromen. Daarnaast worden andere waarderingsmethoden gebruikt, zoals de bedrijfswaardering op basis van koers/winstverhoudingen en de waardebepaling op basis van betaalde overnameprijzen voor vergelijkbare transacties.
 
Op basis van de waardebepaling maken wij tevens een inschatting van de betaalbaarheid van de overname. Wij gaan hierbij uit van de totale verwachte financieringsbehoefte. Het voordeel is dat reeds in een vroeg stadium op mogelijke problemen ten aanzien van de financierbaarheid kan worden geanticipeerd.
 
Adviseren transactiestructuur
Bij iedere transactie is het belangrijk om de juiste fiscale structuur te kiezen. Zo wordt een belangrijk onderscheid gevormd door de keuze een aandelentransactie of een activa- passiva transactie. Omdat het overdragen van aandelen met name administratief en juridisch minder complex is geniet dit vaak de voorkeur. Toch kunnen er (fiscale) overwegingen zijn om hiervan af te zien.
 
Andere elementen die aan de orde komen zijn de keuze voor de juiste juridische (holding)structuur. Dit is onder andere belangrijk met het oog op een heldere administratieve organisatie, het scheiden van meer en minder risicovolle activiteiten, en het anticiperen op de toekomstige verkoop van (onderdelen) van het concern.
 
Opstellen letter of intent
Indien de koper en verkoper op hoofdlijnen akkoord zijn met de verkoopvoorwaarden, is het verstandig de gemaakte afspraken vast te leggen in een intentieverklaring. Deze intentieverklaring, die meestal wordt overeengekomen onder bepaalde opschortende voorwaarden zoals een aantrekken van een marktconforme financiering, heeft als voordeel dat het misverstanden in het verdere koopproces vermindert. Daarnaast kan het een belangrijke tijdsbesparing opleveren bij het opstellen van de uiteindelijke koopovereenkomst.

Het is raadzaam de intentieverklaring te laten opstellen door een transactie-advocaat. Een intentieverklaring is namelijk geen standaarddocument, maar altijd specifiek op de situatie toegesneden.

Verkrijgen financiering
In de intentieverklaring wordt veelal voorbehoud overeenstemming bereikt over de koopsom. Voor de koper is het nu zaak het benodigde kapitaal aan te trekken. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt tussen verschillende vormen van eigen vermogen en vreemd vermogen. Voor wat betreft eigen vermogen kan naast de eigen inbreng bijvoorbeeld worden gedacht aan het betrekken van een participatiemaatschappij (private equity). Het grootste deel van de koopsom wordt normaal gesproken echter geleend bij de bank.
 
Op het moment dat de eigen inbreng en het aangetrokken vreemd vermogen niet toereikend zijn, is het (zeker bij Management Buy-out trajecten) niet ongebruikelijk dat de verkoper een gedeelte van de koopsom terugleent in de vorm van een zogenaamde achtergestelde lening. Voor de bank neemt het risico van de financiering hiermee af aangezien deze de achtergestelde lening aanmerkt als risicodragend vermogen. Daarnaast blijkt hieruit dat de verkoper vertrouwen heeft in de goede afloop van de overname op langere termijn.

Afrondingsfase Management Buy-out

Coördineren due diligence onderzoek
Na ondertekening van de intentieverklaring kan de koper in de gelegenheid worden gesteld om de juistheid en volledigheid van de verstrekte informatie en administratie te verifiëren: een zogenaamd due diligence-onderzoek. In de meeste gevallen betekent dit dat de adviseurs van de koper, zoals de accountant, fiscalist, jurist e.d. willen onderzoeken of de eerder in het proces verstrekte informatie juist en volledig is. De formulering van de te onderzoeken deelgebieden en de eventuele invloed van de uitkomsten op de overnamevoorwaarden kunnen doorslaggevend zijn bij het al dan niet succesvol afronden van de transactie.

In het geval van een Management Buy-out kan in bepaalde gevallen worden volstaan met een beperkt boekenonderzoek aangezien de kopers de onderneming doorgaans goed kennen. Er dient een keuze te worden gemaakt of en zo ja, in hoeverre bepaalde deelgebieden, zoals financieel, juridisch, personeel en organisatie, milieu, fiscaal dienen te worden onderzocht.

Indien de koper gedurende het due diligenceonderzoek zaken aantreft die niet bekend waren of anders zijn dan voorgesteld, kan dit leiden tot een vertrouwensbreuk, aanpassingen van de verkoopvoorwaarden of zelfs het niet doorgaan van de transactie.
 
Onderhandelingen en opstellen overeenkomst
Wanneer het due diligence-onderzoek geen onaangename verrassingen oplevert, kunnen de definitieve overnameovereenkomsten worden opgesteld. Als basis hiervoor dient meestal de intentieverklaring. Afhankelijk van de overnamestructuur worden verschillende overeenkomsten opgesteld. Allereerst de koop- verkoopovereenkomst en eventueel een managementovereenkomst, een leningovereenkomst en/of een huurovereenkomst.
 
In de overnameovereenkomst worden onder meer de soort transactie, de betalingswijze en de betalingstijdstippen vastgelegd. Daarnaast wordt uitgebreid ingegaan op de garanties. Mocht de koper na overname ‘lijken in de kast’ vinden, dan moet de koper verhaalsmogelijkheden hebben. Gezien de belangen die er op het spel staan en alle juridische valkuilen die er zijn, dienen ook de overnameovereenkomsten te worden opgesteld door een deskundige jurist.